Young Thai Artist Award - 3D - -

< กลับ

สาขาภาพถ่าย

PHOTOGRAPHY

a balloon

ปาณศานต์ พัฒนกุลชัย

อ่านเพิ่มเติม

ปัน-ปาณศานต์ พัฒนกุลชัย เจ้าของรางวัลดีเด่น สาขาภาพถ่าย โครงการรางวัลยุวศิลปินไทย 2560 หรือ Young Thai Artist Award 2017 เริ่มต้นบทสนทนาด้วยเรื่องราวชีวิตของเขาในวัยมัธยมที่ประเทศนิวซีแลนด์ เพราะที่นั่นทำให้เขาได้ทดลองทำทั้งสิ่งที่ชอบและสิ่งที่ไม่ชอบ ก่อนจะก้าวเข้าสู่เส้นทางศิลปะ จนมาถึงวันนี้ที่เขาได้เปิดสตูดิโอของตัวเองในชื่อ ‘ห้องภาพปราณี’ (Parni Studio) เป็นเวลาประมาณ 1 ปีได้แล้ว นอกจากนี้ วันเวลา ณ ตอนนั้น ยังถือเป็นจุดตั้งต้นของแรงบันดาลใจที่กลายมาเป็นงานส่งประกวดในเวลาต่อมา
“ผมได้ไปเรียนมัธยมปลายที่นิวซีแลนด์ ที่นั่นเราเลือกวิชาตามที่อยากเรียนได้ ซึ่งสิ่งที่ผมเลือกหลัก ๆ คือคณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ ศิลปะ กราฟิก และภาพยนตร์ พอได้เลือกเรียนหลายอย่าง มันทำให้รู้สึกว่าตัวเองได้ทดลองทั้งสิ่งที่ชอบและไม่ชอบ” ปันเล่าถึงจุดเริ่มต้นคร่าว ๆ
แน่นอนว่าข้อสงสัยต่อมาคือ อะไรทำให้เขาเลือกการถ่ายภาพมาจนถึงทุกวันนี้
“จริง ๆ แล้วช่วงมหาวิทยาลัย ผมเรียนการออกแบบสื่อสาร (Communication Design) ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งหลักการของมันคือการสอนให้คนสื่อสาร ทีแรกผมทำงานกราฟิก แต่ไป ๆ มา ๆ รู้สึกว่าการถ่ายภาพน่าจะตอบโจทย์สิ่งที่เราอยากสื่อสารกับคนได้มากขึ้น และน่าจะตอบโจทย์ในเรื่องของภาพ (Visual) ได้มากกว่า เพราะย้อนไปตั้งแต่เด็ก ผมไม่ใช่คนชอบอ่านหนังสือ แต่จะเป็นคนที่ชอบดูภาพ และรู้สึกว่ามันเข้าถึงเราได้มากกว่า”
สำหรับตอนนี้ ปันเป็นช่างภาพอิสระที่ถ่ายทั้งงานด้านแฟชั่นและงานที่ใช้ในเชิงพาณิชย์ ขณะที่สมัยก่อน เขาอยากสื่อสารประเด็นทางสังคมมากกว่า นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมงานธีสิสและงานส่งประกวดของเขาจึงมีชื่อว่า ‘คนอยู่ไม่ได้สร้าง คนสร้างไม่ได้อยู่’ ซึ่งตามที่บอกไปในย่อหน้าแรก สิ่งนี้อยู่ในสายตาเขามาตั้งแต่สมัยเรียนที่นิวซีแลนด์
“โฮสต์ (Host Family) ที่นิวซีแลนด์ของผมเหมือนจะเป็นคนงานสร้างถนน แต่สิ่งที่ต่างจากประเทศไทยคือ เขาส่งลูกทั้ง 3 คนเข้าโรงเรียนที่เกือบจะแพงที่สุดของประเทศได้ เราเห็นข้อแตกต่างกับประเทศไทยชัดมาก ก็เลยตั้งคำถามขึ้นมาว่า คนที่สร้างไม่มีสิทธิ์จะได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดีกว่านี้เลยเหรอ
“ถึงทุกวันนี้ผมจะถ่ายงานด้านแฟชั่น แต่แนวคิดก็ไม่ได้เปลี่ยนไปมาก แค่ว่าวิธีการทำงานเป็นคนละแบบกัน งานศิลปะใส่ความเป็นตัวเองไปได้ประมาณหนึ่ง และอาจสื่อสารด้วยการให้คนตีความกันเอง ฉะนั้นงานถ่ายภาพแฟชั่นจึงเป็นเรื่องของการออกแบบมากกว่า เราต้องสื่อสารสิ่งที่ลูกค้าอยากขายให้ชัดเจน จริง ๆ ทุกวันนี้ก็ยังอยากทำเหมือนเมื่อก่อนนะ แค่ว่ายังนึกประเด็นไม่ออก” ปันจบประโยคบอกเล่านี้ด้วยเสียงหัวเราะ
คำถามหนึ่งที่ถูกเตรียมมาถามปันโดยเฉพาะ นั่นคือ เขากลัวโดน AI แย่งงานหรือไม่ ทว่ายังถามไม่จบดี ปันก็ตอบเรากลับมาทันทีว่า ‘ไม่กลัว’ และไม่มีทางโดนแย่งการถ่ายภาพนิ่งนี้ไปแน่อน
“ผมว่าไม่มีอะไรทดแทนสกิลของคนหรือมุมมองของคนได้ AI ถูกประดิษฐ์ขึ้นมาจากคนด้วยซ้ำ เพราะมุมมองของ AI กับมุมมองของมนุษย์ต่างกันมาก ๆ ต่อให้มันจะพัฒนาไปไกลแค่ไหนก็ตาม ถ้าเรายังใส่มุมมองความเป็นมนุษย์เข้าไปในงานของเรา ยังไง AI ก็ไม่มีทางแทนที่เราได้เลย” ปันยืนกราน
อย่างไรก็ตาม คำพูดข้างต้นของปันก็ไม่ได้หมายความว่า ทุกครั้งที่เขาใส่มุมมองความเป็นมนุษย์เข้าไป แล้วผลงานชิ้นนั้นจะจับใจผู้คนได้ตลอด พร้อม ๆ กัน เขาก็ยอมรับว่า ตัวเองไม่รู้เลยว่า การทำงานให้ออกมาเป็นที่นิยมในหมู่มากนั้นต้องทำอย่างไร อย่างเดียวที่รู้คือการทำในแนวทางที่รู้สึกว่า ‘นี่แหละตัวเราและเราชอบที่จะทำในสิ่งนี้ต่อไป’
“กลับไปที่งานธีสิส ผมก็ไม่ได้ตั้งใจไว้ว่าจะมีคนมาชอบหรือไม่ชอบ แค่ตั้งใจว่าอยากจะสร้างความตระหนักรู้ให้คนที่เข้ามาเห็น เพราะมันเป็นสิ่งที่ผมเห็น และมันเป็นแบบนั้นจริง ๆ ผมก็ไม่รู้หรอกว่า งานจะไปต่อในเส้นทางไหน มีคนชอบ แต่ก็มีคนไม่ชอบเหมือนกัน ซึ่งเข้าใจว่า พอมันเป็นงานศิลปะที่สื่อสารกับคนเพื่อสร้างความตระหนักรู้ มันสามารถก่อให้เกิดการถกเถียงได้ แล้วการถกเถียงนั้นอาจทำให้คนสนใจงานของเรา หรือเรื่องที่เราต้องการสื่อสารออกไปก็ได้”
ก่อนบทสนทนานี้จะจบลง ปันเล่าถึงอย่างหนึ่งที่เคยทำ และเป็นอย่างหนึ่งที่ทำขึ้นเพื่อให้เด็ก ๆ ได้ใกล้ชิดกับอาชีพช่างภาพ รวมถึงการจับกล้องถ่ายรูป ไม่แน่ว่าเด็กบางคนในตอนนั้นอาจกลายมาเป็นช่างภาพในตอนนี้กันแล้วก็ได้
“หลังเรียนจบ ผมได้ทำงานในองค์กรการศึกษาที่เข้าไปช่วยเหลือโรงเรียนในต่างจังหวัด ก่อนที่จะจบงานนั้น ผมได้จัดแสดงนิทรรศการ ชื่อว่า ‘มุมหลังห้อง’ ขึ้นมา ผมหาช่างภาพสตรีทหรือช่างภาพที่มีชื่อเสียงในไทยเข้าไปถ่ายภาพน้อง ๆ ในโรงเรียนต่างจังหวัด เป็นการเปิดโอกาสให้เด็ก ๆ ได้จับต้อง ใกล้ชิด และได้แรงบันดาลใจจากอาชีพนี้ ให้เขาเห็นอีกเส้นทางอาชีพ และผมก็ได้ส่งกล้องฟิล์มใช้แล้วทิ้งไปให้เด็ก ๆ ในโรงเรียนถ่ายรูปแล้วส่งกลับมาประกวด เพราะเราอยากจะรู้มุมมองชีวิตประจำวันของพวกเขา เขาเห็นอะไรกันบ้าง มันเป็นการส่งเสริมให้เขาอยากถ่ายภาพ หรือเล่าเรื่องราวในชีวิตของเขาออกมา”

ผลงานที่ภาคภูมิใจ

ชื่อผลงาน

-

Title of Work

-

ปีที่สร้างผลงาน

2568

Year or Product

2025