Young Thai Artist Award - 3D - -

< กลับ

สาขาการประพันธ์ดนตรี

MUSIC COMPOSITION

a balloon

วิษณ์กมล ชัยวานิชศิริ

อ่านเพิ่มเติม

“สำหรับผม การประพันธ์ดนตรีคือการแปลงแนวคิด เสียง และจินตนาการที่ก้องอยู่ในหัว ให้ออกมาเป็นเสียงที่ผู้คนรับฟังและรู้สึกไปด้วยกันผ่านสื่อกลางต่าง ๆ ซึ่งคำว่า ‘เสียง’ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เสียงดนตรีเท่านั้น แต่อาจเป็นเสียงธรรมดาที่เราคุ้นเคยในชีวิตประจำวัน หรือเป็นเสียงใหม่ที่เพิ่งถูกสร้างขึ้นมา เสียงทุกเสียงกลายเป็นงานศิลปะได้”
‘วิษณ์กมล ชัยวานิชศิริ’ คือนักประพันธ์ดนตรีอิสระ ผู้คว้ารางวัลยอดเยี่ยม สาขาการประพันธ์ดนตรี ในโครงการรางวัลยุวศิลปินไทย 2559 หรือ Young Thai Artist Award 2016 ด้วยผลงานที่มีชื่อว่า ‘สตริงควอเตท หมายเลข 0’
แรงบันดาลใจของบทเพลงนี้เกิดจากการเห็นความจริงของชีวิตที่ผู้คนต่างแสวงหาความสุขในแบบของตนเอง ระยะเวลาแห่งความสุขของแต่ละคนจึงไม่เคยเท่ากัน บางครั้งอาจเกิดขึ้นเพียงชั่วครู่ ขณะที่บางครั้งอาจยาวนาน เมื่อช่วงเวลาแห่งความสุขผ่านพ้นไป ความทุกข์และความวุ่นวายในใจก็มักจะย้อนกลับมาเสมอ ผมจึงอยากถ่ายทอดความเคลื่อนไหวระหว่างสุขกับทุกข์ ระหว่างความสงบกับความวุ่นวาย ผ่านเสียงดนตรีโดยใช้วงสตริงควอเตท หรือวงเครื่องสายสี่ชิ้น เป็นตัวเล่าเรื่อง”
ก่อนจะเดินทางมาถึงความสำเร็จ เขาหมั่นฝึกฝนและพัฒนาทักษะทางดนตรี ผ่านการเรียนรู้และเข้าใจตนเอง
วิษณ์กมลเติบโตมาในครอบครัวที่แวดล้อมไปด้วยเสียงดนตรี คุณพ่อเล่นไวโอลิน ขณะที่พี่สาวทั้งสองคนชื่นชอบการร้องเพลง ส่วนวิษณ์กมลแม้จะร้องเพลงไม่ถนัด แต่ครอบครัวก็สนับสนุนให้เขาเรียนเปียโน ในช่วงแรก เขายังไม่ได้รู้สึกผูกพันกับเครื่องดนตรีชนิดนี้มากนัก การเรียนเปียโนจึงเป็นเพียงกิจกรรมหนึ่งที่อยู่ในตารางชีวิต
กระทั่งเมื่อเข้าสู่ช่วงมัธยม เขาได้ชมภาพยนตร์เรื่อง Secret กำกับและแสดงโดย เจย์ โจว ซึ่งมีเปียโนเป็นหัวใจของเรื่อง และถ่ายทอดเรื่องราวผ่านแนวคิดการย้อนเวลาได้อย่างทรงพลัง ภาพยนตร์เรื่องนั้นได้เปลี่ยนวิธีที่เขามองดนตรีไปโดยสิ้นเชิง และเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เขาเริ่มรู้สึกเพลิดเพลินกับการเล่นดนตรี
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อวงโยธวาทิตของโรงเรียนต้องการผู้เล่นเปียโนเพื่อใช้ในการแข่งขัน วิษณ์กมลจึงได้รับเลือกให้ร่วมแสดง
“หลังจบการแข่งขัน ผมรู้สึกสนุกและผูกพันกับประสบการณ์ครั้งนั้น จึงตัดสินใจอยู่ต่อกับวงโยธวาทิตของโรงเรียนอุดมศึกษา ระหว่างนั้นก็ได้ลองฝึกทำเพลง และเริ่มต้นเรียนรู้การเล่นเครื่องเป่าอย่างจริงจัง เครื่องดนตรีที่ผมเล่นช่วงมัธยมคือ แซ็กโซโฟน (Saxophone) โดยมีอาจารย์ พัลลภ จีบสุวรรณ และอาจารย์ บัณฑิต ชื่นไม่วาย เป็นผู้ควบคุมวง”
เมื่อจบการศึกษาระดับมัธยมปลาย เขาตัดสินใจเดินหน้าต่อในเส้นทางดนตรีอย่างจริงจัง โดยเลือกศึกษาต่อในสาขาการประพันธ์ดนตรี ณ วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมีอาจารย์เอกการประพันธ์เพลงคือ อาจารย์ Valeriy Rizayev และ อาจารย์ด้านการอำนวยเพลง คือ ดร. ภมรพรรณ โกมลภมร
“ก่อนจะมาสนใจดนตรี ผมเป็นเด็กเนิร์ดคนหนึ่งที่ชอบเขียนโปรแกรม ทำเว็บไซต์ ตัดต่อหนัง และออกแบบกราฟิก จนกระทั่งได้ลองใช้โปรแกรมสำหรับแต่งเพลงและเขียนบันทึกโน้ต นั่นทำให้ผมเริ่มแต่งเพลงง่าย ๆ ในแบบของตัวเอง ตอนสอบเข้ามหาวิทยาลัย ผมลองสอบหลายที่ ทั้งในด้านการเล่นเครื่องดนตรีและการประพันธ์เพลง สุดท้ายสอบติดสาขาการประพันธ์ดนตรี จึงตัดสินใจเลือกเรียนที่นี่”
ต่อมาวิษณ์กมลเริ่มให้ความสนใจในด้านดนตรีศึกษา จึงยื่นสมัครศึกษาต่อที่ประเทศสหรัฐอเมริกา แม้จะสอบผ่านและได้รับเชิญให้เข้าสัมภาษณ์ แต่ผลลัพธ์กลับไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง เขาจึงใช้เวลาหนึ่งปีเพื่อเตรียมความพร้อมและเก็บเกี่ยวประสบการณ์เพิ่มเติม
“ช่วงนั้นผมทำโปรเจ็กต์ร่วมกับเพื่อน ๆ ในนาม ‘กลุ่มดนตรีศึกษา Musica per Tutti (Music for All)’ เราเดินทางไปตามโรงเรียนต่าง ๆ เพื่อสาธิตและเล่าเรื่องเกี่ยวกับดนตรี มีทั้งกิจกรรมปฏิสัมพันธ์กับคนดูและการจัดแสดงคอนเสิร์ต ซึ่งได้รับการสนับสนุนอย่างดีจากมูลนิธิเอสซีจี นั่นทำให้ผมเริ่มมองเห็นว่าสิ่งที่รวมทุกอย่างที่ผมสนใจในดนตรีไว้ด้วยกันคือ การอำนวยเพลง เพราะเป็นการทำงานกับผู้คน การสื่อสาร และสอนดนตรีในอีกรูปแบบหนึ่ง
“ในอีกแง่ก็คล้ายกับการประพันธ์เพลง เพราะเราต้องเข้าใจโครงสร้างดนตรีทั้งหมด ถึงจะถ่ายทอดออกมาได้ถูกต้อง ช่วงนั้นผมยังแต่งเพลงควบคู่ไปด้วย ทำทั้งสามอย่างวนไปมา จนสุดท้ายก็รู้ตัวว่าสิ่งที่อยากต่อยอดและยังรู้ไม่พอคือการอำนวยเพลง จึงตัดสินใจเรียนต่อปริญญาโทด้านนี้ที่มหาวิทยาลัยมหิดล”
เขากล่าวว่า ระหว่างการเรียนปริญญาโท ได้รับโอกาสจาก ผศ.ดร.ธนพล เศตะพราหมณ์ในการทำกิจกรรมต่าง ๆ และ ได้รับโอกาสจากวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ในการทำงานต่อหลังจบปริญญาโท ในตำแหน่งผู้ประสานงานโรงเรียนความร่วมมือ และอาจารย์สอนวิชาที่เกี่ยวข้องกับทฤษฎีดนตรี และเนื่องจากเรียนด้านการอำนวยเพลง จึงได้ดูแลวงขับร้องประสานเสียงตั้งแต่ระดับมัธยมปลาย จนถึงระดับปริญญาตรีด้วย
“ช่วงปริญญาตรีผมเรียนการแต่งดนตรีแบบร่วมสมัย (Contemporary Music) พอใกล้จบปริญญาโท จึงให้ความสนใจกับการประพันธ์เพลงสำหรับวงดุริยางค์เครื่องลมที่หล่อหลอมเรามา ก็เลยลองแต่งเพลงมาร์ชชื่อ มาร์ชเจ้าพระยา แล้วบังเอิญว่ามีวงนำไปเล่นจนเป็นกระแส ทำให้มีคนติดต่อมาให้แต่งเพลงมากขึ้นจนกลายเป็นอาชีพได้ ผมแต่งเพลงจนรู้สึกคุ้นมือ คิดว่าถึงเวลาต่อยอดแล้ว จึงตัดสินใจไปเรียนต่อปริญญาเอกด้านการประพันธ์เพลงที่ University of Missouri-Kansas City สหรัฐอเมริกา”
ปัจจุบัน แม้เขาจะกำลังศึกษาต่อ แต่ก็มีโปรเจ็กต์สำหรับนักประพันธ์เพลงวงดุริยางค์เครื่องลมไทยชื่อ Thai Wind Composers (thaiwindcomposers.com) ที่ทำร่วมกับนักประพันธ์ชาวไทยหลายท่าน เพื่อเป็นแหล่งรวมข้อมูลบทเพลงงานประพันธ์ไทย และ จัดกิจกรรมเพื่อเชื่อมโยงทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับดนตรีเข้าด้วยกัน ตัวอย่างโครงการเช่น การทำงานร่วมกับวงดุริยางค์เครื่องลมเยาวชนเชียงราย เพื่อสร้างนักแต่งเพลงรุ่นใหม่ โดยเขาเชื่อว่า หากเยาวชนทั่วประเทศมีพื้นที่เช่นนี้ เสียงของชุมชนจะดังก้องและได้รับการรับฟังอย่างแท้จริง
นอกจากนี้ วิษณ์กมลยังมีวิธีการทำงานที่น่าสนใจ เขาแต่งเพลงเป็นกิจวัตร และให้ความสำคัญกับการวางแผนเป็นหลัก โดยมักเริ่มจากการวางโครงสร้างของบทเพลงตั้งแต่ต้นจนจบอย่างชัดเจน ซึ่งแนวทางนี้เองที่ทำให้เขาได้รับคำชมจากผลงาน ‘สตริงควอเตท หมายเลข 0’ ว่าเป็นบทเพลงที่มีโครงสร้างชัดเจน มีจังหวะการเล่าเรื่องที่ดี ราวกับวรรณกรรมที่เรียบเรียงอย่างมีชั้นเชิง
“อีกหนึ่งคำแนะนำถึงเยาวชนที่ฝันอยากเป็นนักแต่งเพลง คือจงเริ่มลงมือทำ เปิดรับงานศิลปะที่หลากหลาย และอย่าลืมอ่านหนังสือ เพราะวรรณกรรมคือการเล่าเรื่องด้วยถ้อยคำ ขณะที่ดนตรีคือการเล่าเรื่องด้วยเวลาและเสียง โลกกว้างเหล่านี้คือแหล่งแรงบันดาลใจสำคัญในการสร้างสรรค์ผลงาน” วิษณ์กมลกล่าวก่อนจบบทสนทนา

โครงการรางวัลยุวศิลปินไทย

รางวัลยอดเยี่ยม สาขาการประพันธ์ดนตรี 2559 คลิกเพื่อรับชมผลงาน